NEET Re-Exam 2026 Question Paper in Gujarati (Available): Download Answer Key with Solutions PDF

Step 1: Understanding the Question:

પ્રશ્નમાં પૂછવામાં આવ્યું છે કે આપેલા વિકલ્પોમાંથી કયું લક્ષણ મેરુદંડી (Chordata) સમુદાયના પ્રાણીઓનું નથી.


Step 2: Detailed Explanation:

મેરુદંડી સમુદાયના પ્રાણીઓના મુખ્ય ત્રણ લક્ષણો છે:

1. મેરુદંડ (Notochord) ની હાજરી.

2. પૃષ્ઠ બાજુએ પોલું ચેતારજ્જુ (Dorsal hollow nerve cord) ની હાજરી, જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર બનાવે છે.

3. કંઠનાળીય ઝાલરફાટો (Pharyngeal gill slits) ની હાજરી.

આ ઉપરાંત, તેઓમાં ગુદા-પશ્ચાત પૂંછડી (Post-anal tail) જોવા મળે છે.

વિકલ્પ (A) માં દર્શાવેલ છે કે "ઝાલરની ગેરહાજરી", જે ખોટું છે કારણ કે મેરુદંડીઓમાં તેમના જીવનચક્રના કોઈને કોઈ તબક્કે ઝાલરફાટો હાજર હોય છે.


Step 3: Final Answer:

તેથી, ઝાલરની ગેરહાજરી એ મેરુદંડીઓનું લક્ષણ નથી.
Quick Tip: મેરુદંડી પ્રાણીઓના 4 મુખ્ય લક્ષણો યાદ રાખો: નોટોકોર્ડ, પૃષ્ઠ ચેતારજ્જુ, ઝાલરફાટો અને પશ્ચ-ગુદા પૂંછડી.

Step 1: Understanding the Question:

આ પ્રશ્નમાં પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા 'મૅડ કાઉ ડિસીઝ' (Bovine spongiform encephalopathy - BSE) ના રોગકારક વિશે પૂછવામાં આવ્યું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

પ્રિઓન્સ (Prions) એ અસામાન્ય રીતે ગડી વળેલા પ્રોટીન છે, જે ચેપી હોય છે અને વિવિધ રોગોનું કારણ બને છે.

તેઓ ગાયમાં 'મૅડ કાઉ ડિસીઝ' (Bovine Spongiform Encephalopathy) અને મનુષ્યમાં તેના જેવો જ રોગ 'Creutzfeldt-Jakob disease (CJD)' ઉત્પન્ન કરે છે.

વાયરોઇડ્સ માત્ર RNA ધરાવે છે અને વનસ્પતિઓમાં રોગ કરે છે, જ્યારે \textit{Mycoplasma અને \textit{Aspergillus અનુક્રમે બેક્ટેરિયા અને ફૂગ છે. તેથી સાચો વિકલ્પ પ્રિઓન્સ છે.


Step 3: Final Answer:

મૅડ કાઉ ડિસીઝ પ્રિઓન્સ દ્વારા થાય છે.
Quick Tip: પ્રિઓન્સ માત્ર પ્રોટીન ધરાવતા ચેપી કણો છે, જેમાં ન્યુક્લિક એસિડ (DNA અથવા RNA) ગેરહાજર હોય છે.

Step 1: Understanding the Question:

પ્રકાશશ્વસન (Photorespiration) પ્રક્રિયાને ધ્યાનમાં રાખીને આપેલા વિધાનોમાંથી સાચા વિધાનો પસંદ કરવાના છે.


Step 2: Detailed Explanation:

- વિધાન (a): ખોટું છે, કારણ કે પ્રકાશશ્વસન મુખ્યત્વે C3 વનસ્પતિઓમાં જ જોવા મળે છે.

- વિધાન (b): ખોટું છે, કારણ કે પ્રકાશશ્વસનમાં O\(_2\) વપરાય છે અને CO\(_2\) મુક્ત થાય છે.

- વિધાન (c): સાચું છે, RuBisCO ઉત્સેચક જ્યારે O\(_2\) સાથે જોડાય છે ત્યારે 3-PGA અને ફોસ્ફોગ્લાયકોલેટ (Phosphoglycolate) નો અણુ બનાવે છે.

- વિધાન (d): સાચું છે, આ પ્રક્રિયામાં ATP કે NADPH નું સંશ્લેષણ થતું નથી, પરંતુ ATP નો વ્યય થાય છે. તેથી તેને નકામી પ્રક્રિયા કહે છે.


Step 3: Final Answer:

સાચા વિધાનો (c) અને (d) છે. તેથી વિકલ્પ (D) સાચો છે.
Quick Tip: પ્રકાશશ્વસન (C2 ચક્ર) એ C3 વનસ્પતિઓમાં થતી નુકસાનકારક પ્રક્રિયા છે, જેમાં શર્કરા કે ATP બનતા નથી પરંતુ ATP વપરાય છે.

Step 1: Understanding the Question:

અહીં કેલ્વિન ચક્ર (Calvin cycle) દ્વારા ગ્લુકોઝના ત્રણ અણુઓ બનાવવા માટે જરૂરી ચક્રો (turns) ની સંખ્યા પૂછવામાં આવી છે.


Step 2: Key Formula or Approach:

કેલ્વિન ચક્રના 1 ચક્રમાં 1 CO\(_2\) અણુનું સ્થાપન થાય છે.

1 ગ્લુકોઝનો અણુ 6 કાર્બન ધરાવે છે (C\(_6\)H\(_{12}\)O\(_6\)).

તેથી, 1 ગ્લુકોઝનો અણુ બનાવવા માટે કેલ્વિન ચક્ર 6 વાર ફરવું જરૂરી છે.


Step 3: Detailed Explanation:

ગ્લુકોઝના 1 અણુ માટે જરૂરી ચક્રો = 6 ચક્રો

ગ્લુકોઝના 3 અણુઓ માટે જરૂરી ચક્રો ગણવા માટે: \[ કુલ ચક્રો = 3 \times 6 = 18 ચક્રો \]
તેથી, 3 ગ્લુકોઝના અણુઓ બનાવવા માટે કેલ્વિન ચક્રના 18 ચક્રોની જરૂર પડશે.


Step 4: Final Answer:

સાચો વિકલ્પ (B) 18 છે.
Quick Tip: 1 ગ્લુકોઝના નિર્માણ માટે = 6 CO\(_2\) = 6 કેલ્વિન ચક્રો = 18 ATP અને 12 NADPH વપરાય છે.

Step 1: Understanding the Question:

પ્રશ્નમાં કણાભસૂત્ર (Mitochondria) ની આંતરિક રચના વિશે પૂછવામાં આવ્યું છે, ખાસ કરીને તેનું અંત:પટલ કોને ઘેરે છે.


Step 2: Detailed Explanation:

કણાભસૂત્ર એ બેવડું પટલ ધરાવતી અંગિકા છે. તેનું બાહ્ય પટલ સળંગ હોય છે, જ્યારે અંત:પટલ અંદરની તરફ ઘણા પ્રવર્ધો (જેને ક્રિસ્ટી કહે છે) બનાવે છે. આ અંત:પટલ દ્વારા ઘેરાયેલા અંદરના અવકાશને મેટ્રિક્સ (Matrix) અથવા આધારક કહેવામાં આવે છે.

અન્ય વિકલ્પો ખોટા છે કારણ કે જલરસ દ્રવ આંખમાં જોવા મળે છે, અને કોષરસ કોષનું મુખ્ય દ્રવ્ય છે.


Step 3: Final Answer:

કણાભસૂત્રનું અંત:પટ મેટ્રિક્સને ઘેરે છે.
Quick Tip: કણાભસૂત્રના અંત:પટલમાં ક્રેબ્સ ચક્ર અને ઈલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ (ETS) ના ઉત્સેચકો આવેલા હોય છે, અને તે મેટ્રિક્સને ઘેરે છે.

Step 1: Understanding the Question:

આ પ્રશ્નમાં રુધિર ગંઠાવાની (Blood coagulation) પ્રક્રિયાને લગતા વિધાનોમાંથી ખોટું વિધાન પસંદ કરવાનું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

રુધિર ગંઠાવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન, રુધિરમાં રહેલા નિષ્ક્રિય ફાઈબ્રિનોજન (Fibrinogen) પ્રોટીનનું સક્રિય ફાઈબ્રિન (Fibrin) માં રૂપાંતર થાય છે. આ પ્રક્રિયા થ્રોમ્બિન ઉત્સેચક દ્વારા થાય છે.

તેથી, વિધાન (A) સાચું છે કે ફાઈબ્રિનોજનમાંથી ફાઈબ્રિન બને છે, પરંતુ વિધાન (B) તદ્દન ઊલટું અને ખોટું છે કે ફાઈબ્રિનમાંથી ફાઈબ્રિનોજન બને છે.

રુધિરગઠન એ ઈજાના પ્રતિસાદ રૂપે થતી પ્રક્રિયા છે, અને રુધિરનો ગઠ્ઠો ફાઈબ્રિનના તાંતણાઓનો બનેલો હોય છે, તેથી (C) અને (D) સાચા વિધાનો છે.


Step 3: Final Answer:

ખોટું વિધાન "ફાઈબ્રિનમાંથી ફાઈબ્રિનોજન ઉત્પન્ન થાય છે" છે.
Quick Tip: રુધિર ગંઠાવાનો ક્રમ યાદ રાખો: પ્રોથ્રોમ્બિન \(\rightarrow\) થ્રોમ્બિન, અને ફાઈબ્રિનોજન \(\rightarrow\) ફાઈબ્રિન.

Step 1: Understanding the Question:

પ્રશ્નમાં સ્ફેનોપ્સિડા વર્ગ કયા વનસ્પતિ સમુદાય હેઠળ આવે છે તે પૂછવામાં આવ્યું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓ (Pteridophytes) ને ચાર વર્ગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે:

1. સાઇલોપ્સિડા (Psilopsida) - ઉદાહરણ: સાઇલોટમ

2. લાઇકોપ્સિડા (Lycopsida) - ઉદાહરણ: સેલાજીનેલા, લાઇકોપોડિયમ

3. સ્ફેનોપ્સિડા (Sphenopsida) - ઉદાહરણ: ઇક્વિસેટમ

4. પ્ટેરોપ્સિડા (Pteropsida) - ઉદાહરણ: ડ્રાયોપ્ટેરિસ, પ્ટેરિસ

તેથી, સ્ફેનોપ્સિડા એ ટેરિડોફાઇટ્સ (ત્રિઅંગી) નો વર્ગ છે.


Step 3: Final Answer:

સ્ફેનોપ્સિડા વર્ગ ટેરિડોફાઇટ્સમાં આવે છે.
Quick Tip: ઇક્વિસેટમ (Horse tail) એ સ્ફેનોપ્સિડા વર્ગની પ્રચલિત વનસ્પતિ છે જે ત્રિઅંગી સમુદાયની છે.

Step 1: Understanding the Question:

આપેલા વિધાનોમાંથી આદિકોષકેન્દ્રીય કોષો (Prokaryotic cells) માટે સાચા લક્ષણો ઓળખવાના છે.


Step 2: Detailed Explanation:

- વિધાન (a): આદિકોષકેન્દ્રીય કોષોમાં 70S પ્રકારના રિબોઝોમ્સ હોય છે, જે 50S (મોટો) અને 30S (નાનો) પેટા એકમોના બનેલા છે. તેથી આ વિધાન સાચું છે.

- વિધાન (b): ઘણા બેક્ટેરિયા તેમના મુખ્ય જીનોમિક DNA ઉપરાંત વધારાનું નાનું વર્તુળાકાર DNA ધરાવે છે, જેને પ્લાઝમિડ કહે છે. આ વિધાન સાચું છે.

- વિધાન (c): મેસોઝોમ એ આદિકોષકેન્દ્રીય કોષોમાં કોષરસપટલની અંદર તરફની વિશિષ્ટ રચના છે, જે શ્વસન વગેરેમાં મદદ કરે છે. આ વિધાન સાચું છે.

- વિધાન (d): પેરોક્સિઝોમ એ પટલમય અંગિકા છે, અને આદિકોષકેન્દ્રીય કોષો પટલમય અંગિકાઓ ધરાવતા નથી. તેથી આ વિધાન ખોટું છે.


Step 3: Final Answer:

સાચા લક્ષણો (a), (b) અને (c) છે. તેથી વિકલ્પ (B) સાચો છે.
Quick Tip: આદિકોષકેન્દ્રીય કોષોમાં કોઈપણ પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકા (જેવી કે પેરોક્સિઝોમ, કણાભસૂત્ર, ગોલ્ગીકાય) જોવા મળતી નથી.

Step 1: Understanding the Question:

પ્રશ્નમાં લીસી અંતઃકોષરસ જાળ (Smooth Endoplasmic Reticulum - SER) ના મુખ્ય કાર્ય વિશે પૂછવામાં આવ્યું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

અંતઃકોષરસ જાળ બે પ્રકારની હોય છે:

1. ખરબચડી (કણિકામય) અંતઃકોષરસ જાળ (RER): જેની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ હોય છે અને તે પ્રોટીન સંશ્લેષણ સાથે સંકળાયેલી છે.

2. લીસી (કણિકાવિહીન) અંતઃકોષરસ જાળ (SER): તેની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ હોતા નથી. પ્રાણી કોષોમાં, લિપિડ અને લિપિડ જેવા સ્ટીરોઈડલ અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ લીસી અંતઃકોષરસ જાળમાં થાય છે.

તેથી, વિકલ્પોમાંથી લિપિડ સંશ્લેષણ વાળો વિકલ્પ સાચો છે.


Step 3: Final Answer:

લીસી અંતઃકોષરસ જાળ લિપિડના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
Quick Tip: RER = રિબોઝોમ્સ હાજર = પ્રોટીન સંશ્લેષણ; SER = રિબોઝોમ્સ ગેરહાજર = લિપિડ સંશ્લેષણ.

Step 1: Understanding the Question:

આ પ્રશ્નમાં દેડકા (ઉભયજીવી) ની મસ્તિષ્ક ચેતાઓ (ક્રેનિયલ નર્વ્સ) ની કેટલી જોડીઓ આવેલી હોય છે તે જણાવવાનું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

દેડકાના ચેતાતંત્રમાં મગજમાંથી નીકળતી મસ્તિષ્ક ચેતાઓ (Cranial nerves) ની 10 જોડીઓ આવેલી હોય છે.

તેનાથી વિપરીત, મનુષ્ય અને અન્ય સસ્તન પ્રાણીઓમાં મસ્તિષ્ક ચેતાઓની 12 જોડીઓ હોય છે.


Step 3: Final Answer:

દેડકામાં ક્રેનિયલ ચેતાઓની 10 જોડીઓ હોય છે.
Quick Tip: માછલી અને ઉભયજીવીઓમાં 10 જોડ મસ્તિષ્ક ચેતાઓ હોય છે, જ્યારે સરીસૃપ, વિહગ અને સસ્તનોમાં 12 જોડ હોય છે.

Step 1: Understanding the Question:

આ પ્રશ્ન જીવવિજ્ઞાનના ઇતિહાસ આધારિત છે, જેમાં કોષ સિદ્ધાંત (Cell Theory) કોણે રજૂ કર્યો તે પૂછ્યું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

વર્ષ 1838-1839 માં જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રી મેથિયાસ શ્લાઇડન (Matthias Schleiden) અને બ્રિટિશ પ્રાણીશાસ્ત્રી થિયોડોર શ્વાન (Theodor Schwann) દ્વારા સંયુક્ત રીતે કોષ સિદ્ધાંત રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.

અન્ય વિકલ્પોની માહિતી:

- સિંગર અને નિકોલસન: 1972 માં કોષરસપટલનું 'ફ્લુઈડ મોઝેક મોડેલ' આપ્યું.

- એન્ટોની વોન લ્યુવેનહોક: સૌપ્રથમ જીવંત કોષ જોયો અને વર્ણવ્યો.

- રોબર્ટ બ્રાઉન: કોષકેન્દ્રની શોધ કરી.

(નોંધ: આપેલી છબીમાં વિકલ્પ A પર નિશાન છે, પરંતુ તે જીવવિજ્ઞાનની દ્રષ્ટિએ ખોટો જવાબ છે. સાચો જવાબ C છે.)


Step 3: Final Answer:

કોષ સિદ્ધાંત શ્લાઇડન અને શ્વાન દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
Quick Tip: કોષ સિદ્ધાંતમાં રુડોલ્ફ વિર્શોવે ઉમેરો કર્યો હતો કે 'બધા કોષો પૂર્વ અસ્તિત્વ ધરાવતા કોષોમાંથી જ નિર્માણ પામે છે' (Omnis cellula-e-cellula).

Step 1: Understanding the Question:

પ્રશ્નમાં પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (Pituitary gland) ની રચના અને તેના અંતઃસ્ત્રાવો વિશેના વિધાનોની ચકાસણી કરવાની છે.


Step 2: Detailed Explanation:

- વિધાન (a): સાચું છે. પિટ્યુટરી ગ્રંથિ એનાટોમિકલી બે ભાગોમાં વહેંચાયેલી છે - એડેનોહાઇપોફિસિસ (અગ્ર પિટ્યુટરી) અને ન્યુરોહાઇપોફિસિસ (પશ્ચ પિટ્યુટરી).

- વિધાન (b): સાચું છે. અગ્ર પિટ્યુટરી ગોનાડોટ્રોપિન્સ જેવા કે FSH (ફોલિકલ સ્ટિમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અને LH નો સ્ત્રાવ કરે છે.

- વિધાન (c): સાચું છે. પારસ ઇન્ટરમીડિયા (અગ્ર પિટ્યુટરીનો ભાગ) MSH (મેલાનોસાઇટ સ્ટિમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) નો સ્ત્રાવ કરે છે.

- વિધાન (d): ખોટું છે. પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (અગ્ર ભાગ) પ્રોલેક્ટિન (PRL) નો સ્ત્રાવ કરે છે, જે સ્તન ગ્રંથિના વિકાસ અને દૂધ નિર્માણનું નિયમન કરે છે.


Step 3: Final Answer:

સાચા વિધાનો (a), (b) અને (c) છે. તેથી વિકલ્પ (D) સાચો છે.
Quick Tip: અગ્ર પિટ્યુટરીના મુખ્ય હોર્મોન્સ: GH, PRL, TSH, ACTH, LH, FSH. મધ્ય પિટ્યુટરી: MSH.

Step 1: Understanding the Question:

આપેલા વિકલ્પોમાંથી કયો સજીવ આદિકોષકેન્દ્રીય નથી, અર્થાત તે સુકોષકેન્દ્રીય (Eukaryotic) છે તે શોધવાનું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

- માયકોપ્લાઝમા, બેક્ટેરિયા અને નીલહરિત લીલ (સાયનોબેક્ટેરિયા) એ મોનેરા સૃષ્ટિના સભ્યો છે, જે બધા જ આદિકોષકેન્દ્રીય છે. તેઓમાં સ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર પટલ હોતું નથી.

- ફૂગ (Fungi) એ અલગ સૃષ્ટિ છે, અને તેના સભ્યો સુકોષકેન્દ્રીય (Eukaryotic) હોય છે, એટલે કે તેઓ સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર પટલ ધરાવે છે.


Step 3: Final Answer:

ફૂગ એ આદિકોષકેન્દ્રી નથી, તે સુકોષકેન્દ્રી છે.
Quick Tip: મોનેરા સૃષ્ટિ સિવાયની તમામ સૃષ્ટિઓ (પ્રોટિસ્ટા, ફૂગ, વનસ્પતિ અને પ્રાણી) સુકોષકેન્દ્રીય કોષો ધરાવે છે.

Step 1: Understanding the Question:

આ પ્રશ્નમાં વનસ્પતિની અંકગણિત વૃદ્ધિ (Arithmetic growth) માટે પ્રારંભિક લંબાઈ અને વૃદ્ધિ દર આપેલ છે, જેના પરથી ચોક્કસ સમય પછીની લંબાઈ શોધવાની છે.


Step 2: Key Formula or Approach:

અંકગણિત વૃદ્ધિ માટેનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
\[ L_t = L_0 + rt \]
જ્યાં,
\( L_t = \) સમય \( t \) પર લંબાઈ
\( L_0 = \) સમય 0 પર પ્રારંભિક લંબાઈ
\( r = \) વૃદ્ધિ દર
\( t = \) સમય


Step 3: Detailed Explanation:

આપેલ માહિતી:
\( L_0 = 20 cm \)
\( r = 30 cm/day \)
\( t = 7 days \)

સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: \[ L_t = 20 + (30 \times 7) \] \[ L_t = 20 + 210 \] \[ L_t = 230 cm \]

Step 4: Final Answer:

7 દિવસના અંતે પ્રકાંડની લંબાઈ 230 cm હશે.
Quick Tip: જ્યારે વૃદ્ધિ દર અચળ હોય ત્યારે અંકગણિત વૃદ્ધિ જોવા મળે છે, જેનો આલેખ સુરેખ (linear) મળે છે.

Step 1: Understanding the Question:

માનવ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર (CNS - મગજ અને કરોડરજ્જુ) ના આવરણો (Meninges) પૈકી કયું આવરણ ચેતાતંત્રનું નથી તે ઓળખવાનું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

મનુષ્યનું મગજ ત્રણ રક્ષણાત્મક આવરણોથી ઢંકાયેલું છે, જેને મસ્તિષ્ક આવરણો (Cranial meninges) કહે છે:

1. બાહ્ય આવરણ: ડ્યુરા મેટર (Dura mater)

2. મધ્ય આવરણ: અરાક્નોઇડ મેટર (Arachnoid mater)

3. અંતઃ આવરણ: પિયા મેટર (Pia mater)

જ્યારે 'પેરીકાર્ડિયમ' (Pericardium - પરિહૃદ્ આવરણ) એ હૃદયને આવરતું રક્ષણાત્મક આવરણ છે, તે ચેતાતંત્રનો ભાગ નથી.


Step 3: Final Answer:

પેરીકાર્ડિયમ એ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રનો ભાગ નથી.
Quick Tip: મસ્તિષ્ક આવરણોને બહારથી અંદરના ક્રમમાં યાદ રાખવા: DAP (Dura, Arachnoid, Pia).

Step 1: Understanding the Question:

પ્રશ્નમાં રોઝેટ (Rosette) સ્વરૂપ ધરાવતી વનસ્પતિઓ (જેવી કે કોબીજ) માં પુષ્પસર્જન પહેલાં આંતરગાંઠની લંબાઈ વધારવાની પ્રક્રિયા (જેને Bolting કહે છે) માટે જવાબદાર અંતઃસ્ત્રાવ વિશે પૂછવામાં આવ્યું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

જિબરેલિન્સ (Gibberellins) એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકો છે જે મુખ્યત્વે પ્રકાંડની લંબાઈ (આંતરગાંઠના વિસ્તરણ) માં વધારો કરે છે.

બીટ, કોબીજ અને ઘણા રોઝેટ સ્વરૂપ ધરાવતા છોડમાં, પુષ્પસર્જન (Flowering) પહેલાં આંતરગાંઠની લંબાઈમાં અચાનક થતા વધારાને 'બોલ્ટિંગ' (Bolting) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને જિબરેલિન દ્વારા પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે.


Step 3: Final Answer:

આંતરગાંઠના લંબાવવાને જિબરેલિન પ્રોત્સાહિત કરે છે.
Quick Tip: બોલ્ટિંગ (Bolting) = રોઝેટ વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જન પહેલાં આંતરગાંઠનું લંબાવું = જિબરેલિનની અસર.

Step 1: Understanding the Question:

આ પ્રશ્નમાં જૈવિક અણુઓ (Biomolecules) અને તેમના કાર્યો અથવા પ્રકારોની સાચી જોડીઓ બનાવવાની છે.


Step 2: Detailed Explanation:

- A. સ્ટાર્ચ: તે વનસ્પતિઓમાં સંગ્રહિત પોલિસેકરાઇડ છે, જે મુખ્યત્વે ઊર્જા સંગ્રહ (II) નું કાર્ય કરે છે.

- B. એન્ટિબોડી: આ પ્રોટીન છે જે રોગપ્રતિકારક તંત્રનો ભાગ છે અને તે શરીરમાં દાખલ થતા ચેપ સામે લડે છે (I).

- C. કોનકેનાવલિન A: આ એક પ્રકારનું દ્વિતીયક ચયાપચયક (Secondary metabolite) છે, જે લેક્ટિન (IV) વર્ગમાં આવે છે.

- D. Glut-4: આ એક પ્રોટીન છે જે કોષોની અંદર ગ્લુકોઝના વહન (III) માં મદદ કરે છે.

તેથી, સાચો ક્રમ A-II, B-I, C-IV, D-III છે.


Step 3: Final Answer:

સાચો વિકલ્પ (D) છે.
Quick Tip: જૈવિક અણુઓના કોષ્ટકમાંથી પ્રશ્નો અવારનવાર પૂછાય છે. કોનકેનાવલિન A એ લેક્ટિન છે અને GLUT-4 કોષમાં ગ્લુકોઝના વહન માટે જવાબદાર પ્રોટીન છે તે ખાસ યાદ રાખો.

Step 1: Understanding the Question:

પ્રશ્નમાં પુખ્ત મનુષ્યના કરોડસ્તંભ (Vertebral column) માં રહેલી કુલ કશેરુકાઓ (Vertebrae) ની સંખ્યા પૂછવામાં આવી છે.


Step 2: Detailed Explanation:

પુખ્ત મનુષ્યનો કરોડસ્તંભ 26 ક્રમિક રીતે ગોઠવાયેલા અસ્થિઓનો બનેલો છે, જેને કશેરુકાઓ કહે છે. તેમની વહેંચણી નીચે મુજબ છે:

1. ગ્રીવા કશેરુકાઓ (Cervical) - 7

2. ઉરસીય કશેરુકાઓ (Thoracic) - 12

3. કટિ કશેરુકાઓ (Lumbar) - 5

4. ત્રિક કશેરુકા (Sacral) - 1 (5 કશેરુકાઓ જોડાઈને 1 અસ્થિ બને છે)

5. પૂંછ કશેરુકા (Coccygeal) - 1 (4 કશેરુકાઓ જોડાઈને 1 અસ્થિ બને છે)

કુલ: \( 7 + 12 + 5 + 1 + 1 = 26 \)

જ્યારે બાળકમાં આ સંખ્યા 33 હોય છે (જોડાણ પહેલાં).


Step 3: Final Answer:

પુખ્ત મનુષ્યમાં કશેરુકાઓની કુલ સંખ્યા 26 છે.
Quick Tip: માનવ કંકાલતંત્રમાં કુલ 206 હાડકાં હોય છે, જેમાંથી 26 કરોડસ્તંભમાં આવેલાં છે.

Step 1: Understanding the Question:

પ્રકાશસંશ્લેષણના તંત્ર-I (Photosystem I) ના પ્રતિક્રિયા કેન્દ્ર (Reaction centre) માં કયું મુખ્ય રંજકદ્રવ્ય 700 nm તરંગલંબાઈના પ્રકાશનું શોષણ કરે છે તે પૂછ્યું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયામાં રંજકદ્રવ્ય તંત્રો (Photosystems) માં એક પ્રતિક્રિયા કેન્દ્ર (Reaction centre) હોય છે. આ પ્રતિક્રિયા કેન્દ્ર હંમેશાં 'ક્લોરોફિલ a' ના એક અણુનું બનેલું હોય છે.

- PS I માં, ક્લોરોફિલ a નો શોષણ શિખર 700 nm પર હોય છે, તેથી તેને P700 કહે છે.

- PS II માં, ક્લોરોફિલ a નો શોષણ શિખર 680 nm પર હોય છે, તેથી તેને P680 કહે છે.

બાકીના રંજકદ્રવ્યો (ક્લોરોફિલ b, ઝેન્થોફિલ્સ, કેરોટીનોઇડ્સ) એ સહાયક રંજકદ્રવ્યો (Antenna molecules) છે.


Step 3: Final Answer:

ક્લોરોફિલ a નું શોષણ શિખર 700 nm પર હોય છે.
Quick Tip: બંને પ્રકાશતંત્રો (PS I અને PS II) નું પ્રતિક્રિયા કેન્દ્ર હંમેશા ક્લોરોફિલ a નો જ અણુ હોય છે.

Step 1: Understanding the Question:

હૃદયના પેસમેકર તરીકે ઓળખાતા સિરા-કર્ણક ગાંઠ (Sino-atrial node - SAN) દ્વારા એક મિનિટમાં કેટલી વાર એક્શન પોટેન્શિયલ (સક્રિય કલાવીજસ્થિતિમાન) ઉત્પન્ન થાય છે તે પૂછ્યું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

સાઈનો-આર્ટિરિયલ નોડ (SAN) જમણા કર્ણકના ઉપરના જમણા ખૂણે આવેલી વિશિષ્ટ સ્નાયુ પેશી છે. તે બાહ્ય ઉત્તેજના વિના સ્વયં ક્રિયા પોટેન્શિયલ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.

હૃદયના અન્ય ભાગોની સરખામણીમાં SAN સૌથી વધુ સંખ્યામાં ક્રિયા પોટેન્શિયલ ઉત્પન્ન કરે છે, જે સામાન્ય રીતે 70 થી 75 પ્રતિ મિનિટ (સરેરાશ 72 પ્રતિ મિનિટ) હોય છે.

આ દર આપણા હૃદયના ધબકારાના દર (Heart rate) ને નક્કી કરે છે અને જાળવી રાખે છે, આથી જ તેને હૃદયનું પેસમેકર (Pacemaker) કહેવાય છે.


Step 3: Final Answer:

SAN દ્વારા પ્રતિ મિનિટ 70 - 75 ક્રિયા પોટેન્શિયલ ઉત્પન્ન થાય છે.
Quick Tip: SAN ને પ્રાથમિક પેસમેકર કહે છે. તેનો દર 70-75 ધબકારા પ્રતિ મિનિટ સેટ કરેલો છે.

Step 1: Understanding the Question:

લીલ (Algae) અને ફૂગ (Fungi) વચ્ચેના પરસ્પર લાભદાયી સહજીવન (Symbiotic association) ને કયા નામથી ઓળખવામાં આવે છે તે જણાવવાનું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

- લાઇકેન્સ (Lichens) એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું પરસ્પર ઉપયોગી સહજીવન છે. તેમાં લીલના ઘટકને ફાઈકોબાયોન્ટ (Phycobiont) અને ફૂગના ઘટકને માયકોબાયોન્ટ (Mycobiont) કહે છે.

- માયકોરાઇઝા (Mycorrhiza) એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે.

- ક્રાયસોફાઇટ્સ એ એકકોષીય લીલ (ઉદા. ડાયેટમ્સ) નો સમૂહ છે.

- સ્પૉંજીસ (વાંદળી) એ સછિદ્ર સમુદાયના પ્રાણીઓ છે.


Step 3: Final Answer:

ફૂગ અને લીલ વચ્ચેના સહજીવનને લાઇકેન્સ કહે છે.
Quick Tip: લાઇકેન્સ એ પ્રદૂષણના ખૂબ સારા સૂચકો (Indicators) છે, તેઓ સલ્ફર ડાયોક્સાઈડ (SO\(_2\)) થી પ્રદૂષિત વિસ્તારોમાં ઊગતા નથી.

Step 1: Understanding the Question:

આ પ્રશ્નમાં ગ્લાયકોલિસિસ પ્રક્રિયા દ્વારા ચોક્કસ સંખ્યાના ગ્લુકોઝના અણુઓમાંથી કેટલા પાયરુવિક એસિડના અણુઓ બનશે તે ગણવાનું છે.


Step 2: Key Formula or Approach:

ગ્લાયકોલિસિસની પ્રક્રિયામાં, ગ્લુકોઝનો એક અણુ (6 કાર્બન) વિભાજિત થઈને પાયરુવિક એસિડના બે અણુઓ (3 કાર્બન વાળા) બનાવે છે.
\[ 1 ગ્લુકોઝ \rightarrow 2 પાયરુવિક એસિડ \]

Step 3: Detailed Explanation:

પ્રશ્ન અનુસાર, ગ્લુકોઝના અણુઓની સંખ્યા = 206

ઉત્પન્ન થતા પાયરુવિક એસિડના અણુઓ \( = 206 \times 2 \)
\[ = 412 \]

Step 4: Final Answer:

ગ્લાયકોલિસિસના અંતે પાયરુવિક એસિડના 412 અણુઓ ઉત્પન્ન થશે.
Quick Tip: કોષીય શ્વસનમાં: 1 ગ્લુકોઝ \rightarrow 2 પાયરુવિક એસિડ \rightarrow 2 એસિટાઈલ કો-એન્ઝાઇમ A.

Step 1: Understanding the Question:

પ્રશ્નમાં માનવ શરીરના પશ્ચ ઉપાંગ (Hindlimb - પગ) માં હાડકાંઓની ઉપરથી નીચે (Proximal થી Distal) તરફની ગોઠવણીનો સાચો ક્રમ પૂછવામાં આવ્યો છે.


Step 2: Detailed Explanation:

પગના હાડકાંઓનો ઉપરથી નીચે તરફનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:

1. ફીમર (Femur - ઊર્વસ્થિ અથવા જાંઘનું હાડકું): સૌથી લાંબુ અને મજબૂત હાડકું.

2. પટેલા (Patella - ઘૂંટણની ઢાંકણી): ફીમરના નીચેના છેડે ઘૂંટણના સાંધા પર આવેલું કપ આકારનું હાડકું.

3. ટિબિયા અને ફિબ્યુલા (Tibia and Fibula - નળાસ્થિ અને પ્રજંઘાસ્થિ): ઘૂંટણથી પગની ઘૂંટી સુધીના હાડકાં.

4. ટાર્સલ (Tarsals - ગુલ્ફાસ્થિ): પગની ઘૂંટીના 7 હાડકાં.

આ ક્રમ વિકલ્પ (A) માં સચોટ રીતે દર્શાવેલ છે.


Step 3: Final Answer:

સાચો ક્રમ: ફીમર - પટેલા - ટિબિયા - ટાર્સલ છે.
Quick Tip: અગ્ર ઉપાંગનો ક્રમ: હ્યુમરસ (ભુજાસ્થિ) \rightarrow રેડિયસ-અલ્ના \rightarrow કાર્પલ્સ \rightarrow મેટાકાર્પલ્સ \rightarrow ફેલેન્જીસ.

Step 1: Understanding the Question:

વર્ગીકરણ વિદ્યા (Taxonomy) માં 'પ્રજાતિ' (Genus) ની વ્યાખ્યા અથવા તેનો અર્થ પૂછવામાં આવ્યો છે.


Step 2: Detailed Explanation:

વર્ગીકરણના ક્રમમાં, પ્રજાતિ (Genus) એ સમાન લક્ષણો ધરાવતી અને એકબીજા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત એવી 'જાતિઓ' (Species) નો સમૂહ છે.

અન્ય પ્રજાતિઓની જાતિઓની સરખામણીમાં એક જ પ્રજાતિમાં આવેલી જાતિઓ વચ્ચે વધુ સમાનતાઓ જોવા મળે છે.

ઉદાહરણ તરીકે: પેન્થરા (Panthera) પ્રજાતિમાં સિંહ (P. leo), વાઘ (P. tigris) અને દીપડો (P. pardus) જેવી સંબંધિત જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.


Step 3: Final Answer:

તેથી, પ્રજાતિ એ નજીકથી સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે.
Quick Tip: વર્ગીકરણ કક્ષાઓનો ચડતો ક્રમ: જાતિ \rightarrow પ્રજાતિ \rightarrow કુળ \rightarrow ગોત્ર \rightarrow વર્ગ \rightarrow સમુદાય/વિભાગ \rightarrow સૃષ્ટિ.

Step 1: Understanding the Question:

આ પ્રશ્નમાં કોષ ચક્ર (Cell Cycle) ના વિભાજન માટેના તબક્કાઓનો યોગ્ય સમયાનુસાર ક્રમ ઓળખવાનો છે.


Step 2: Detailed Explanation:

કોષ ચક્ર મુખ્યત્વે બે મૂળભૂત તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને M તબક્કો (Mitosis phase).

આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે:

1. G1 તબક્કો (Gap 1): કોષ ચયાપચયની રીતે સક્રિય હોય છે અને સતત વૃદ્ધિ પામે છે.

2. S તબક્કો (Synthesis): DNA નું સંશ્લેષણ અથવા સ્વયંજનન થાય છે.

3. G2 તબક્કો (Gap 2): કોષ વિભાજન માટે જરૂરી પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે.

આ પછી અંતે M તબક્કો આવે છે જેમાં કોષનું વાસ્તવિક વિભાજન થાય છે.


Step 3: Final Answer:

તેથી સાચો ક્રમ G1 \rightarrow S \rightarrow G2 \rightarrow M છે.
Quick Tip: કોષ ચક્રના S તબક્કામાં DNA ની માત્રા બમણી થાય છે, પરંતુ રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન જ રહે છે.

Step 1: Understanding the Question:

કોષમાં આવેલ અંતઃપટલમય તંત્ર (Endomembrane system) માં કઈ-કઈ અંગિકાઓનો સમાવેશ થાય છે તે જણાવવાનું છે.


Step 2: Detailed Explanation:

કોષની ઘણી પટલમય અંગિકાઓ તેમના કાર્યોમાં એકબીજા સાથે સંકલિત (Coordinated) હોય છે, આથી તેમને 'અંતઃપટલમય તંત્ર' નો ભાગ ગણવામાં આવે છે.

અંતઃપટલમય તંત્રમાં નીચેની અંગિકાઓનો સમાવેશ થાય છે:

1. અંતઃકોષરસ જાળ (Endoplasmic Reticulum)

2. ગોલ્ગી સંકુલ (Golgi complex)

3. લાયસોઝોમ (Lysosomes)

4. રસધાની (Vacuoles)

કણાભસૂત્ર (Mitochondria), હરિતકણ (Chloroplasts) અને પેરોક્સિઝોમ્સ (Peroxisomes) ના કાર્યો આ તંત્ર સાથે સંકલિત હોતા નથી, તેથી તેઓ અંતઃપટલમય તંત્રનો ભાગ નથી.


Step 3: Final Answer:

વિકલ્પ (C) માં આપેલી અંગિકાઓ અંતઃપટલમય તંત્ર બનાવે છે.
Quick Tip: માત્ર ER, ગોલ્ગી, લાયસોઝોમ અને રસધાની જ એકબીજા સાથે મળીને અંતઃપટલમય તંત્રની રચના કરે છે, બેવડું પટલ ધરાવતી અંગિકાઓ (કણાભસૂત્ર, હરિતકણ) તેમાં આવતી નથી.