MP Board Class 10 Sanskrit Question Paper 2026 PDF with Solutions - Available

उत्तरम् (Sanskrit Answer):
अत्र जीवितं अत्यन्तं कष्टपूर्णं, दुःखमयम् तथा संघर्षपूर्णं जातम्।
जनाः दारिद्र्येण, अभावेण तथा विविधैः समस्याभिः पीडिताः सन्ति।
जीवनस्य सरलता नास्ति, अपि तु प्रतिदिनं संघर्षेन सह एव जीवनयापनं भवति।


सरलार्थः (Brief Explanation):
The life here has become very difficult, full of suffering and struggle. Quick Tip: कीदृशम् = कैसा? उत्तर देते समय विशेषण (जैसे—कष्टपूर्णम्, सुखमयम्, दुःखमयम्) प्रयोग करें।

उत्तरम् (Sanskrit Answer):
अनिशं महानगरमध्ये कोलाहलः, ध्वनिः, धूमः तथा अतिवेगपूर्णं जीवनं प्रचलति।
तत्र सर्वदा यानानां शब्दः, जनानां भीडः, तथा व्यापारव्यापारः निरन्तरं दृश्यते।


सरलार्थः (Brief Explanation):
In a metropolitan city, constant noise, crowd, pollution, and fast-paced life prevail. Quick Tip: अनिशं = सदैव / लगातार महानगर = बड़ा शहर प्रचलति = चलता है / प्रचलित है

उत्तरम् (Sanskrit Answer):
व्याघ्रः अग्नेः बिभेति।
सः ज्वालाभ्यः तथा दहनेन भयम् अनुभवति।


सरलार्थः (Brief Explanation):
The tiger is afraid of fire. Quick Tip: कस्मात् = किससे? (Ablative case) उत्तर देते समय पंचमी विभक्ति का प्रयोग करें — जैसे: अग्नेः, जलात्, नरात्।

उत्तरम् (Sanskrit Answer):
वृषभः कूपे पपात।

अथवा —
वृषभः गर्ते पपात।


सरलार्थः (Brief Explanation):
The bull fell into a well (or pit). Quick Tip: कुत्र = कहाँ? स्थान बताने के लिए सप्तमी विभक्ति प्रयोग करें — जैसे: कूपे, वनमध्ये, मार्गे।

उत्तरम् (Sanskrit Answer):
पुष्पाणां माला रमणीया भवति।
नानाविधानां सुगन्धितानां वर्णवैचित्र्ययुक्तानां पुष्पाणां माला अतीव शोभना दृश्यते।
या माला मल्लिकामालतीचम्पकादिपुष्पैः निर्मिता भवति सा विशेषतः रमणीया भवति।
सा न केवलं दृष्टिं आकर्षति, अपि तु मनः अपि प्रसीदति।
देवतापूजायां, उत्सवेषु, विवाहसमये च पुष्पमाला अत्यन्तं रमणीया इति मन्यते।

अथवा —

रत्नानां माला अपि रमणीया भवति।
मुक्ताफलैः, माणिक्यैः, हिरकैः च निर्मिता माला कण्ठे धृता अत्यन्तं शोभां ददाति।
एवं सुवर्णमाला अपि रमणीया दृश्यते।


सरलार्थः (Brief Explanation):
The garland of flowers is beautiful. A garland made of fragrant and colorful flowers looks very charming and pleasing.
Similarly, a garland made of precious stones also appears beautiful. Quick Tip: केषां = किन-किन की? (षष्ठी विभक्ति, बहुवचन) उत्तर देते समय षष्ठी विभक्ति का प्रयोग करें — जैसे: पुष्पाणां, रत्नानां, बालकानां।

प्रार्थनापत्रम् (Sanskrit Application):

सेवा में,

आदरणीयः प्राचार्यः महोदयः,

विद्यालयस्य नाम _____________।



विषयः — अवकाशार्थं प्रार्थना।



महोदय,

सविनयं निवेदयामि यत् अहं भवतः विद्यालयस्य ____________ वर्गस्य छात्रः/छात्रा अस्मि।
मम स्वास्थ्यं अद्य सम्यक् नास्ति, अहं ज्वरपीडितः/ज्वरपीडिता अस्मि।
वैद्येन विश्रान्तेः आवश्यकता उक्ता अस्ति।
अतः अहं विद्यालयं प्रति उपस्थितुं असमर्थः/असमर्था अस्मि।

अतः कृपया मां दिनत्रयस्य अवकाशं दातुं अनुमन्यताम्।
भवतः अनुग्रहेण मम स्वास्थ्यलाभः शीघ्रं भविष्यति।
अवकाशानन्तरं अहं पुनः नियमितरूपेण विद्यालयं आगमिष्यामि।

धन्यवादः।



भवतः आज्ञाकारी छात्रः/छात्रा

नाम — _____________

वर्गः — ____________

दिनाङ्कः — ____________


सरलार्थः (Brief Meaning):
A polite leave application written to the principal requesting leave due to illness. Quick Tip: प्रार्थनापत्र लिखते समय ध्यान रखें: संभोधन + विषय + कारण + विनम्र प्रार्थना + समापन।

आमन्त्रणपत्रम् (Sanskrit Invitation Letter):

प्रिय मित्र _____________,

सप्रेम नमः।

मम जन्मदिवसः आगामि \underline{\hspace{2cm दिनाङ्के (तिथौ) भविष्यति।
अस्मिन् शुभसन्दर्भे मया गृहे लघुउत्सवः आयोज्यते।
अत्र केकच्छेदनम्, गीतानि, क्रीडाः तथा भोजनव्यवस्था अपि भविष्यति।

अतः त्वं सपरिवारं मम गृहम् आगत्य अस्मिन् आनन्दोत्सवे सहभागी भव।
तव उपस्थितिः मम जन्मदिवसस्य आनन्दं द्विगुणीकर्तुं समर्था भविष्यति।
कृपया अवश्यम् आगच्छ।

मम गृहनिवासः — \underline{\hspace{5cm

समयः — सायं \underline{\hspace{2cm वादनात् आरभ्य।

त्वां द्रष्टुं उत्सुकः अस्मि।



तव प्रियः मित्रः

_____________

दिनाङ्कः — ____________


सरलार्थः (Brief Meaning):
A friendly invitation letter inviting a friend to attend a birthday celebration at home. Quick Tip: आमन्त्रणपत्र में शामिल करें: तिथि + स्थान + समय + विनम्र आमंत्रण + मित्रभाव।

प्रार्थनापत्रम् (Sanskrit Application for Fee Concession):

सेवा में,

आदरणीयः प्राचार्यः महोदयः,

विद्यालयस्य नाम _____________।



विषयः — शुल्कमुक्त्यर्थं प्रार्थना।



महोदय,

सविनयं निवेदयामि यत् अहं भवतः विद्यालयस्य ____________ वर्गस्य छात्रः/छात्रा अस्मि।
अहं अध्ययनशीलः/अध्ययनशीला छात्रः/छात्रा अस्मि तथा प्रतिवर्षं परीक्षासु उत्तमानि फलानि प्राप्नोमि।
परन्तु मम पारिवारिकस्थितिः अत्यन्तं दीनाऽस्ति।

मम पिता/माता अल्पवेतनभृत्यः/अल्पवेतनभृत्या अस्ति।
परिवारस्य आयः न्यूनः अस्ति, येन विद्यालयस्य शुल्कं दातुं वयं असमर्थाः स्मः।
एतस्मात् कारणात् मम अध्ययनं बाधितं भवितुम् अर्हति।

अतः कृपया मयि कृपां कृत्वा शुल्कमुक्तिं दातुं अनुगृह्णातु।
भवतः एषा कृपा मम शिक्षायाः निरन्तरतां सुनिश्चितां करिष्यति।
अहं भवतः विश्वासं न कदापि भङ्क्ष्यामि तथा परिश्रमेण अध्ययनं करिष्यामि।

धन्यवादः।



भवतः आज्ञाकारी छात्रः/छात्रा

नाम — _____________

वर्गः — ____________

अनुक्रमाङ्कः — ____________

दिनाङ्कः — ____________


सरलार्थः (Brief Meaning):
A polite application to the principal requesting fee concession due to poor financial condition. Quick Tip: शुल्कमुक्तिपत्र में लिखें: आर्थिक समस्या + विनम्र निवेदन + अध्ययन के प्रति निष्ठा।

भारतवर्षः अस्माकं देशः अस्ति।
अयं देशः प्राचीनसंस्कृतेः, समृद्धपरम्परायाः तथा महान् इतिहासस्य धनी अस्ति।
अत्र विविधाः भाषाः, धर्माः, संस्कृतयः च दृश्यन्ते, तथापि सर्वे भारतीयाः एकत्वेन वसन्ति।
अतः भारतः “विविधतायां एकता” इति सूत्रेण प्रसिद्धः अस्ति।

भारतस्य उत्तरदिशि हिमालयः पर्वतराजः स्थितः अस्ति, यः देशस्य रक्षकः इव तिष्ठति।
दक्षिणे विशालः हिन्दमहासागरः अस्ति।
गङ्गा, यमुना, गोदावरी, नर्मदा इत्यादयः पवित्राः नद्यः अस्माकं देशं पोषयन्ति।
एताः नद्यः कृषेः, जीवनस्य च आधारभूताः सन्ति।

भारतः महापुरुषाणां जन्मभूमिः अस्ति।
रामः, कृष्णः, बुद्धः, महावीरः, गुरुनानकः, महात्मा गांधी इत्यादयः महान् पुरुषाः अस्मिन् देशे अभवन्।
तेषां आदर्शाः अद्यापि अस्मान् मार्गदर्शनं कुर्वन्ति।
स्वातन्त्र्यसंग्रामे अपि असंख्याः वीराः स्वप्राणान् त्यक्तवन्तः।

अस्माकं देशः कृषिप्रधानः अस्ति।
अत्र कृषकाः परिश्रमेण अन्नं उत्पादयन्ति।
अद्य भारतः विज्ञान-प्रौद्योगिकी-क्षेत्रे अपि अग्रे गच्छति।
अन्तरिक्षयानानि, उपग्रहाः, सूचना-प्रौद्योगिकी च अस्य प्रगतेः प्रमाणानि सन्ति।

भारतीयसंस्कृतिः विश्वे प्रसिद्धा अस्ति।
योगः, आयुर्वेदः, नृत्यम्, संगीतं, उत्सवाः च अस्माकं गौरवम् वर्धयन्ति।
दीपावली, होली, ईद्, क्रिसमस इत्यादयः उत्सवाः अत्र सहर्षं मन्यन्ते।
एवं सौहार्दभावः भारतीयजीवनस्य विशेषता अस्ति।

वयं सर्वे भारतीयाः अस्माकं देशं प्रति गौरवं अनुभवामः।
देशस्य उन्नतये परिश्रमः अस्माकं कर्तव्यं अस्ति।
स्वच्छता, एकता, अनुशासनं च धारयित्वा वयं भारतं महत्तरं कर्तुं शक्नुमः।
अतः वयं प्रतिजानीमः यत् अस्माकं देशस्य सेवा एव अस्माकं परमं कर्तव्यम्।


सरलार्थः (Brief Meaning):
This essay describes India as our great nation, its culture, unity in diversity, geography, great personalities, and our duty towards the country. Quick Tip: संस्कृत निबंध में ध्यान रखें: सरल वाक्य + देश का परिचय + संस्कृति + महान व्यक्ति + निष्कर्ष।