The PSEB Class 12 Economics Sample Question Paper exam will be conducted with the question paper and solutions made available after the exam. The exam will assess students' understanding through a combination of multiple-choice, objective, short, and long answer questions within a 3-hour duration. The paper will total 100 marks, with 80 marks allotted for the theory component and 20 marks for internal assessment. There will be no negative marking for incorrect answers.
PSEB Class 12 Economics Sample Question Paper 2026 Question Paper with Solutions PDF
| PSEB Class 12 Economics Sample Question Paper 2026 Question Paper with Solutions PDF | Download PDF | Check Solutions |
ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ .......... ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
View Solution
Step 1: ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖ਼ਤ, ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀ ਅਤੇ ਇਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Step 2: ਉਤਪਾਦਨ ਵਸਤੂ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਪਭੋਗ ਵਸਤੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Step 3: ਇਸ ਲਈ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਅਤੇ ਦੇਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੈ। Quick Tip: ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਹਨ — ਉਤਪਾਦਨ, ਵਟਾਂਦਰਾ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗ।
ਘੱਟ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ................ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।
View Solution
Step 1: ਘੱਟ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Step 2: ਇਸ ਲਈ ਘੱਟ ਸੀਮਤ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। Quick Tip: ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ — ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਸਤੂਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ।
ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੋੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। (ਸਹੀ/ਗਲਤ)
View Solution
Step 1: ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਾਧਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਪੂੰਜੀ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Step 2: ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਦੀ ਘਾਟ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Step 3: ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹੈ। Quick Tip: ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਕਾਰਕ ਆਪਸੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ................ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
View Solution
Step 1: ਵਸਤੂਆਂ ਜਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਉਪਭੋਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Step 2: ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਸਤੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਪਭੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Step 3: ਇਸ ਲਈ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਉਪਭੋਗ ਹੈ। Quick Tip: ਉਤਪਾਦਨ → ਵਟਾਂਦਰਾ → ਉਪਭੋਗ — ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮੂਲ ਲੜੀ ਹੈ।
AC = ............ + AVC (TFC, AFC)
View Solution
Step 1: ਔਸਤ ਲਾਗਤ (Average Cost, AC) ਦਾ ਸੂਤਰ ਹੈ: \[ AC = AFC + AVC \]
Step 2: ਇੱਥੇ AFC = ਔਸਤ ਅਸਥਿਰ ਲਾਗਤ (Average Fixed Cost)
ਅਤੇ AVC = ਔਸਤ ਚਲਾਇਤ ਲਾਗਤ (Average Variable Cost)
Step 3: ਇਸ ਲਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ AFC ਆਵੇਗਾ। Quick Tip: ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: \[ AC = AFC + AVC \]
ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਬਿਆਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ।
ਬਿਆਨ 1: ਵਕਤ 1 ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਅਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਹੈ।
ਬਿਆਨ 2: ਵਕਤ 2 ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਅਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
View Solution
Step 1: ਵਕਤ 1 (Short Period) ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਧਨ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਅਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Step 2: ਵਕਤ 2 (Long Period) ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਬਦਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਅਕਾਰ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Step 3: ਇਸ ਲਈ ਬਿਆਨ 1 ਗਲਤ ਅਤੇ ਬਿਆਨ 2 ਸਹੀ ਹੈ। Quick Tip: ਛੋਟਾ ਸਮਾਂ = ਕੁਝ ਸਾਧਨ ਅਸਥਿਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ = ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਬਦਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਸਹੀ ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ:
ਕਾਲਮ–1 ਕਾਲਮ–2
(A) ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ (TR) (i) ΔTR = ΔQ
(B) ਔਸਤ ਆਮਦਨ (AR) (ii) ਔਸਤ ਆਮਦਨ (AR)
(C) ਸੀਮਾਂਤ ਆਮਦਨ (MR) (iii) PxQ
(D) ਕੀਮਤ (iv) TR/Q
View Solution
Step 1: ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ (TR) = ਕੀਮਤ x ਮਾਤਰਾ \[ TR = P \times Q \]
Step 2: ਔਸਤ ਆਮਦਨ (AR): \[ AR = \frac{TR}{Q} \]
Step 3: ਸੀਮਾਂਤ ਆਮਦਨ (MR): \[ MR = \Delta TR / \Delta Q \]
Step 4: ਕੀਮਤ ਔਸਤ ਆਮਦਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Quick Tip: TR = P×Q, AR = TR/Q, MR = ΔTR/ΔQ
ਸੇਵਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਦਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 15% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ?
View Solution
Step 1: ਜੇ ਸੇਵਰ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਇਕਾਈ (Unitary Elasticity) ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Step 2: ਇੱਥੇ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ 15% ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
Step 3: ਇਸ ਲਈ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ 15% ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। Quick Tip: ਇਕਾਈ ਲਚੀਲਾਪਨ ਵਿੱਚ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਮੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲਮ–1 ਅਤੇ ਕਾਲਮ–2 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਕਥਨਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ।
ਕਾਲਮ–1 ਕਾਲਮ–2
(A) ਵਾਸਤਵਿਕ ਮਜ਼ਦੂਰ (i) ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ
(B) ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਮੂਲ (ii) ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ
(C) ਵਪਾਰ (ਛੋਟਾ) (iii) ਕਰਜ਼ਾ ਰਹਿਤ ਨਿਵੇਸ਼
(D) ਸਮਰੱਥ (iv) ਕਰਜ਼ਾ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ
View Solution
Step 1: ਵਾਸਤਵਿਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ — ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਖਰੀਦ ਸਮਰੱਥਾ।
Step 2: ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Step 3: ਛੋਟਾ ਵਪਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਰਹਿਤ ਨਿਵੇਸ਼ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Step 4: ਸਮਰੱਥਤਾ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਭੁਗਤਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Quick Tip: ਮਿਲਾਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਸਮਝੋ, ਫਿਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜੋੜੋ।
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ/ਕਿਹੜੀਆਂ ਮੁਕਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ?
View Solution
Step 1: ਮੁਕਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖਰੀਦਦਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Step 2: ਨਵੀਆਂ ਫਰਮਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤ ਦਾਖਲਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਾਸ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Step 3: ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਵੱਤਾ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Quick Tip: ਮੁਕਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇਕਲੌਤਾ ਵਿਕਰੇਤਾ ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਦੂਜਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਅਮਲ ਹਨ ............. ।
View Solution
Step 1: ਦੂਜਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਵਸਤੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Step 2: ਲੋਹਾ ਘੜਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ। Quick Tip: ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ → ਕੱਚਾ ਮਾਲ, ਦੂਜਰੀ → ਉਦਯੋਗ, ਤੀਜੀ → ਸੇਵਾਵਾਂ
ਮਾਰਜਿਨਲ ਉਪਭੋਗ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਥਨ .......... ।
View Solution
Step 1: ਮਾਰਜਿਨਲ ਉਪਭੋਗ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ (MPC) ਦਾ ਸੂਤਰ ਹੈ: \[ MPC = \frac{\Delta C}{\Delta Y} \]
Step 2: ਇਸ ਲਈ ਮੁੱਖ ਉਪਭੋਗ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। Quick Tip: MPC ਹਮੇਸ਼ਾ 0 ਅਤੇ 1 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਫਰਮ ਦਾ ਲਾਭ ਤਦ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ............ । (ਸਹੀ/ਗਲਤ)
View Solution
Step 1: ਲਾਭ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ: \[ MR = MC \]
Step 2: ਇਸ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Quick Tip: MR = MC → ਅਧਿਕਤਮ ਲਾਭ
ਲਚੀਲਾਪਨ ਮੰਗ ਦਾ ਸਬੰਧ ............. ਮੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। (ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ / ਜਮਾਤੀ)
View Solution
Step 1: ਮੰਗ ਦੀ ਲਚੀਲਾਪਨ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। Quick Tip: Elasticity = Percentage Change
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਘਾਟ 2569 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ 498 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ ਤਾਂ ਰਾਜਸਵ ਘਾਟ ਕਿੰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ?
View Solution
Step 1: ਰਾਜਸਵ ਘਾਟ = ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਘਾਟ + ਵਿਆਜ ਭੁਗਤਾਨ
Step 2: \[ = 2569 + 498 = 3067 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ \] Quick Tip: Revenue Deficit = Primary Deficit + Interest Payment
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚੁਣੋ।
View Solution
ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਰਾਜਸਵ ਘਾਟ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। Quick Tip: ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਤਰ ਲਿਖੋ, ਫਿਰ ਮੁੱਲ ਰੱਖੋ।
ਵਕਤ ਅਤੇ ਕਰਵਤ
ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵਕਤ (A) ਅਤੇ ਕਰਵਤ (R) ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ:
ਵਿਕਲਪ:
(a) ਵਕਤ (A) ਅਤੇ ਕਰਵਤ (R) ਦੋਵੇਂ ਸਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਵਤ (R) ਵਕਤ (A) ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
(b) ਵਕਤ (A) ਅਤੇ ਕਰਵਤ (R) ਦੋਵੇਂ ਸਹੀ ਹਨ ਪਰ ਕਰਵਤ (R) ਵਕਤ (A) ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਰਥਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
(c) ਵਕਤ (A) ਸਹੀ ਹੈ ਪਰ ਕਰਵਤ (R) ਗਲਤ ਹੈ।
(d) ਵਕਤ (A) ਗਲਤ ਹੈ ਪਰ ਕਰਵਤ (R) ਸਹੀ ਹੈ।
ਵਕਤ (A): ਜਦੋਂ ਵਪਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਕਰਵਤ (R): ਵਪਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
View Solution
Step 1: ਵਕਤ (A) ਗਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਪਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Step 2: ਕਰਵਤ (R) ਸਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਪਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਭੁਗਤਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। Quick Tip: ਵਪਾਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਦੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖੇਤਰ ਹਨ।
ਮਾਰਚ 2023 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗ ਸੀ?
View Solution
Step 1: 2023 ਤੱਕ NBFC ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ।
Step 2: ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਸੀ। Quick Tip: NBFC ਖੇਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਜ਼ਾ ਵੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਦੀ ਮੰਗ ਦੂਜੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਚੜ੍ਹਨ ............ ਘਟਦਾ ਹੈ। (ਨਿਕਟ ਮੁਦਰਾ / ਅਦਲੀ ਮੁਦਰਾ)
View Solution
Step 1: ਨਿਕਟ ਮੁਦਰਾ (Complementary goods) ਉਹ ਵਸਤੂਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕੱਠਿਆਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Step 2: ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਮੰਗ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। Quick Tip: ਕਾਰ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲ — ਨਿਕਟ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹਨ।
ਇੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਤੀ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਆਮਦਨ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਧੇ ਅਤੇ MPC = 0.5 ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ?
View Solution
Step 1: ਗੁਣਾ ਸੂਤਰ (Multiplier): \[ k = \frac{1}{1 - MPC} \]
Step 2: \[ k = \frac{1}{1 - 0.5} = 2 \]
Step 3: ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: \[ \Delta Y = k \times \Delta I = 2 \times 20 = 40 \] Quick Tip: MPC ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨੀਤੀ ਦੀ ਅਤੇ ਸਮਰਥੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।
View Solution
Step 1: ਨੀਤੀ ਆਮਦਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Step 2: ਸਮਰਥੀ ਆਮਦਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਅਸਲ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Step 3: ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਆਮਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨੀਤੀ ਦੀ ਅਤੇ ਸਮਰਥੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।
View Solution
Step 1: ਨੀਤੀ ਆਮਦਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Step 2: ਸਮਰਥੀ ਆਮਦਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਅਸਲ ਖਰੀਦ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Step 3: ਇਸ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਆਮਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਆਮਦਨ 1050 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗ ਦਾ ਪੱਧਰ 800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮਰਥ ਬਚਤ ਪਤਾ ਕਰੋ।
View Solution
\[ ਬਚਤ = ਆਮਦਨ - ਉਪਭੋਗ = 1050 - 800 = 250 \]
ਸਰਕਾਰ ਸਰਕਾਰੀ ਆਮਦਨ 1050 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗ ਦਾ ਪੱਧਰ 800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਮਰਥ ਬਚਤ ਪਤਾ ਕਰੋ।
View Solution
\[ ਬਚਤ = ਆਮਦਨ - ਉਪਭੋਗ = 1050 - 800 = 250 \]
ਵਿਆਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਿਸ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
View Solution
ਵਿਆਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਜਸਵ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਰਾਜਸਵ ਘਾਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਲਾਲਤਾ ਅਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਅੰਤਰ ਲਿਖੋ।
View Solution
ਅੰਤਰ 1:
ਦਲਾਲਤਾ ਵਿੱਚ ਦਲਾਲ ਖਰੀਦਦਾਰ ਅਤੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੱਧਸਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅੰਤਰ 2:
ਦਲਾਲ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਦਲੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਵਪਾਰੀ ਨਫ਼ਾ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
ਉਪਭੋਗ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ: 0 1 2 3 4 5
ਕੁੱਲ ਉਪਯੋਗਤਾ: 0 10 25 38 48 55
ਸੀਮਾਂਤ ਉਪਯੋਗਤਾ: -- 10 15 13 10 7
View Solution
ਸੀਮਾਂਤ ਉਪਯੋਗਤਾ = ਕੁੱਲ ਉਪਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਤਰ।
ਹੇਠ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।
ਉਪਭੋਗ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ: 0 1 2 3 4 5
ਕੁੱਲ ਉਪਯੋਗਤਾ: 0 10 25 38 48 55
ਸੀਮਾਂਤ ਉਪਯੋਗਤਾ: -- 10 15 13 10 7
View Solution
ਸੀਮਾਂਤ ਉਪਯੋਗਤਾ = ਕੁੱਲ ਉਪਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਇਕਾਈਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਅੰਤਰ।
ਸੰਤੁਲਨ ਕੀਮਤ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਾਓ।
View Solution
ਇਸ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਨਾ ਮੰਗ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੂਰਤੀ।
ਵਪਾਰ ਬਾਕੀ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ?
View Solution
ਜੇ ਨਿਰਯਾਤ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਧਿਕ ਬਾਕੀ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਵੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਾਟ ਬਾਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਫਰਮ ਦੇ ਸੰਤੁਲਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਿਖੋ।
View Solution
ਸ਼ਰਤ 1: ਸੀਮਾਂਤ ਆਮਦਨ (MR) = ਸੀਮਾਂਤ ਲਾਗਤ (MC)
ਸ਼ਰਤ 2: MC ਵਕਰ MR ਵਕਰ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟੇ।
ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
View Solution
ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
View Solution
ਜੇ ਲਾਭ ਲਾਗਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਿਹੜੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
View Solution
ਸਮਾਜਿਕ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸਮਾਜ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਕੋਈ ਦੋ ਲਾਭ ਲਿਖੋ।
View Solution
ਲਾਭ 1: ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਲਾਭ 2: ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ?
View Solution
ਇਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਧਨ ਦੀ ਬਚਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਲਾਗਤ-ਲਾਭ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
View Solution
ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਰ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ?
View Solution
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਨਗਦ ਨੀਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਰ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ?
View Solution
ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਅਤੇ ਨਗਦ ਨੀਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਉਧਾਰਾਂ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਮੌਦਰੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?
View Solution
Repo Rate ਬਦਲ ਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਦਰ ਕਿਵੇਂ ਹੈ?
View Solution
2024 ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਰ ਲਗਭਗ 3.65% ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਾਲ 2024-25 ਲਈ ਆਰ. ਬੀ. ਆਈ. ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਅਨੁਮਾਨ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?
View Solution
RBI ਨੇ 2024-25 ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਰ 7.2% ਅਨੁਮਾਨਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਦਾ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
View Solution
ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਮੁਦਰਾ ਦਰ, ਨਿਰਯਾਤ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਚਾਰ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
View Solution
ਕਾਰਜ 1: ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ
ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਬਚਤ ਖਾਤਾ, ਚਾਲੂ ਖਾਤਾ ਅਤੇ ਮਿਆਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਕਮ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰਜ 2: ਕਰਜ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ
ਬੈਂਕ ਵਪਾਰ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਅਡਵਾਂਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰਜ 3: ਭੁਗਤਾਨ ਅਤੇ ਰਕਮ ਤਬਾਦਲਾ ਸੇਵਾਵਾਂ
ਚੈਕ, ਡਰਾਫਟ, ਨੈੱਟ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਏਟੀਐਮ ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਰਜ 4: ਕਰਜ਼ਾ ਸਿਰਜਣਾ
ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਕਮ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਸਿਰਜ ਕੇ ਮੁਦਰਾ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। Quick Tip: ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਕਰਜ਼ਾ ਸਿਰਜਣਾ ਹੈ।
ਸੰਪਤੀ ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਮਝਾਓ।
View Solution
ਅੰਤਰ 1: ਵਰਤੋਂ
ਸੰਪਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਆਦਿ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੱਧਮ ਵਸਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਅਤੇ ਇੰਧਨ ਉਤਪਾਦਨ ਦੌਰਾਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅੰਤਰ 2: ਉਦੇਸ਼
ਸੰਪਤੀ ਵਸਤੂਆਂ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੱਧਮ ਵਸਤੂਆਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਵਸਤੂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। Quick Tip: ਸੰਪਤੀ ਵਸਤੂ = ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੱਧਮ ਵਸਤੂ = ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਖਪਤ
ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੁੱਲ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਪੂਰਤੀ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਵਿਵਰਣ ਕਰੋ।
View Solution
ਪ੍ਰਭਾਵ 1: ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵ 2: ਲਾਗਤ ਵਿੱਚ ਕਮੀ
ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕਾਈ ਲਾਗਤ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫਰਮ ਵਧੇਰੇ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਵ 3: ਕੁੱਲ ਪੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਲਾਗਤ ਘਟਣ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਪੂਰਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। Quick Tip: ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ → ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ → ਲਾਗਤ ਘਟਾਓ → ਪੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੇ ਕੋਈ ਚਾਰ ਉਪਾਅ ਦੱਸੋ।
View Solution
ਉਪਾਅ 1: ਨਿਰਯਾਤ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਨਿਰਯਾਤ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਆਮਦ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੁਗਤਾਨ ਸੰਤੁਲਨ ਸੁਧਰਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਅ 2: ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ
ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਯਾਤ ਘਟਾ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਬਚਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਉਪਾਅ 3: ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ
FDI ਅਤੇ FPI ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਉਪਾਅ 4: ਮੁਦਰਾ ਦਰ ਨੀਤੀ
ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਮੂਲਾਂਕਣ/ਅਵਮੂਲਾਂਕਣ ਨੀਤੀ ਰਾਹੀਂ ਨਿਰਯਾਤ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਆਯਾਤ ਮਹਿੰਗੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। Quick Tip: BOP ਸੁਧਾਰ = ਨਿਰਯਾਤ ↑ + ਆਯਾਤ ↓ + ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ↑ + ਢੁੱਕਵੀ ਮੁਦਰਾ ਨੀਤੀ
ਇੱਕ ਉਤਪਾਦ ਵਿੱਚ ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ 8 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕਾਈ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਵਸਤੂ ਦੀ ਮੰਗ 100 ਇਕਾਈਆਂ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਗ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਚੀਲਾਪਨ (-2) ਹੈ।
ਵਸਤੂ ਦੀ ਕੀਮਤ 6 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕਾਈ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿੰਨੀ ਇਕਾਈਆਂ ਹੋਵੇਗੀ?
View Solution
Step 1: ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ: \[ \Delta P = 6 - 8 = -2 \]
Step 2: ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ: \[ %\Delta P = \frac{-2}{8} \times 100 = -25% \]
Step 3: ਮੰਗ ਦੀ ਕੀਮਤ ਲਚੀਲਾਪਨ ਦਾ ਸੂਤਰ: \[ E_d = \frac{%\Delta Q}{%\Delta P} \]
Step 4: ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ: \[ E_d = -2 \]
Step 5: ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਬਦਲਾਅ: \[ %\Delta Q = E_d \times %\Delta P = (-2) \times (-25) = 50% \]
Step 6: ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ: \[ 50% of 100 = 50 \]
Step 7: ਨਵੀਂ ਮੰਗ: \[ 100 + 50 = 150 ਇਕਾਈਆਂ \] Quick Tip: ਲਚੀਲਾਪਨ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਮੰਗ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਸਮਝਾਓ।
View Solution
ਅੰਤਰ 1: ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਇਕਾਈ
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ, ਘਰੇਲੂ ਇਕਾਈ ਜਾਂ ਫਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਮਦਨ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਮਹਿੰਗਾਈ ਆਦਿ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅੰਤਰ 2: ਵਿਸ਼ਾ ਖੇਤਰ
ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰਨ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਮਦਨ, ਸਮੁੱਚੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਪੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। Quick Tip: ਵਿਅਕਤੀਗਤ = ਛੋਟੀ ਇਕਾਈਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸਮੁੱਚੀ = ਪੂਰੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ
ਕੁੱਲ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਲਾਗਤ, ਔਸਤ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਸੀਮਾਂਤ ਲਾਗਤ ਗਿਆਨ ਕਰੋ।
ਉਤਪਾਦ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ: 0 1 2 3 4 5 6
ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ (TC): 60 80 100 111 116 130 150
View Solution
ਮੰਨ ਲਵੋ:
ਕੁੱਲ ਅਸਥਿਰ ਲਾਗਤ (TFC) = 60
\begin{tabular{|c|c|c|c|c|
\hline
ਉਤਪਾਦ (Q) & TC & TVC & AVC & MC
\hline
0 & 60 & 0 & -- & --
1 & 80 & 20 & 20 & 20
2 & 100 & 40 & 20 & 20
3 & 111 & 51 & 17 & 11
4 & 116 & 56 & 14 & 5
5 & 130 & 70 & 14 & 14
6 & 150 & 90 & 15 & 20
\hline
\end{tabular
ਸੂਤਰ: \[ TVC = TC - TFC \] \[ AVC = \frac{TVC}{Q} \] \[ MC = \Delta TC \] Quick Tip: MC ਹਮੇਸ਼ਾ AVC ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਬਿੰਦੂ ‘ਤੇ ਕੱਟਦੀ ਹੈ।
ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਰਹਿਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੰਤੁਲਨ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ? ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਵਿਵਰਣਾ ਕਰੋ।
View Solution
ਕੇਸ 1: ਪੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ
ਜਦੋਂ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰਤੀ ਵਕਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖਿਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਨ ਕੀਮਤ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਮਾਤਰਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਕੇਸ 2: ਪੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਘਾਟ
ਜਦੋਂ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਘਟਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੂਰਤੀ ਵਕਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਖਿਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਲਨ ਕੀਮਤ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਨ ਮਾਤਰਾ ਘਟਦੀ ਹੈ।
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਰਣਨ:
ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ X-ਅਕਸ ‘ਤੇ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ Y-ਅਕਸ ‘ਤੇ ਕੀਮਤ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੰਗ ਵਕਰ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੂਰਤੀ ਵਕਰ ਖਿਸਕਦਾ ਹੈ। Quick Tip: ਪੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ → ਸੰਤੁਲਨ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਮਾਤਰਾ ਦੋਹਾਂ ‘ਤੇ ਅਸਰ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੁਦਰਾ ਸਿਰਜਣਾ (Money Supply) ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਸਪਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਦਿਓ।
View Solution
ਕਾਰਨ 1: ਮਹਿੰਗਾਈ ‘ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ
ਅਧਿਕ ਮੁਦਰਾ ਸਿਰਜਣਾ ਨਾਲ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ। RBI ਮੁਦਰਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਰੱਖ ਕੇ ਕੀਮਤ ਸਥਿਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਨ 2: ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਰਤਾ
ਮੁਦਰਾ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। RBI ਮੌਦਰੀ ਨੀਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸਥਿਰਤਾ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਨ 3: ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ
ਬੈਂਕਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ RBI ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਸਿਰਜਣਾ ‘ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। Quick Tip: RBI ਮੁਦਰਾ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ Repo Rate, CRR ਅਤੇ SLR ਵਰਗੇ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ
(a) ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਆਮਦਨ (NNP) ਨੂੰ ਕਾਰਕ ਲਾਗਤ ‘ਤੇ
(b) ਸਮੁੱਚੀ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ (GDP) ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ
ਗਣਨਾ ਕਰੋ।
ਦਿੱਤੇ ਅੰਕੜੇ (ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ):
\begin{tabular{|c|l|r|
\hline
ਕ੍ਰ. & ਆਇਟਮ & ਰਕਮ
\hline
1 & ਨਿੱਜੀ ਅੰਤਿਮ ਉਪਭੋਗ ਖਰਚ & 118557
2 & ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਤਿਮ ਉਪਭੋਗ ਖਰਚ & 20510
3 & ਸਮੁੱਚੀ ਨਿੱਜੀ ਪੂੰਜੀ ਨਿਵੇਸ਼ & 2000
4 & ਕੁੱਲ ਘਰੇਲੂ ਬਚਤ/ਨਿਵੇਸ਼ (ਸਟਾਕ ਬਦਲਾਅ) & -110
5 & ਨਿਰਯਾਤ & 15000
6 & ਆਯਾਤ & 198
7 & ਘਟਾਓ (Depreciation) & 13720
8 & ਅਪਰੋਕਸ਼ ਕਰ & 2560
9 & ਅਨੁਦਾਨ & 300
10 & ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਰਕ ਆਮਦਨ (NFIA) & 9860
\hline
\end{tabular
View Solution
(a) GDP ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ: \[ GDP_{MP} = C + G + I + (X - M) + \Delta Stock \] \[ = 118557 + 20510 + 2000 + (15000 - 198) - 110 \] \[ = 155759 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ \]
(b) NNP ਨੂੰ ਕਾਰਕ ਲਾਗਤ ‘ਤੇ: \[ NNP_{FC} = GDP_{MP} - Depreciation - Indirect Taxes + Subsidies + NFIA \] \[ = 155759 - 13720 - 2560 + 300 + 9860 \] \[ = 149639 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ \] Quick Tip: NNP (FC) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ: GDP (MP) − ਘਟਾਓ − ਅਪਰੋਕਸ਼ ਕਰ + ਅਨੁਦਾਨ + NFIA
ਉਤਪਾਦ ਸੰਤੁਲਨ ਵਕਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਘਾਟੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
View Solution
ਸਮੱਸਿਆ 1: ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ
ਜੇ ਉਤਪਾਦ ਸੰਤੁਲਨ ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮੁੱਚੀ ਮੰਗ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਘਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮੱਸਿਆ 2: ਮਹਿੰਗਾਈ
ਜੇ ਉਤਪਾਦ ਸੰਤੁਲਨ ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮੁੱਚੀ ਮੰਗ ਸਮੁੱਚੀ ਪੂਰਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਨਾਲ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ। Quick Tip: ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੰਤੁਲਨ → ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਪੂਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਤੁਲਨ → ਮਹਿੰਗਾਈ
ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
View Solution
Step 1: ਮਾਤਰਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਵੱਧ ਪੈਸਾ ਘੱਟ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੇਗਾ।
Step 2: ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾਣਗੀਆਂ।
Step 3: ਜੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੰਗ ਘਟੇਗੀ ਅਤੇ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਘਟ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਰਣਨ:
ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ X-ਅਕਸ ‘ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ Y-ਅਕਸ ‘ਤੇ ਕੀਮਤ ਦਾ ਪੱਧਰ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਧਣ ਨਾਲ ਕੀਮਤ ਦਾ ਪੱਧਰ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। Quick Tip: Money Supply ↑ → Price Level ↑ Money Supply ↓ → Price Level ↓
Comments